“Gerçekte olduğundan daha çok, zihnimizde acı çekeriz.”
Seneca, Lucilius’a Ahlak Mektupları
Kasiyer toplamı söyleyince önümdeki adam cebindeki paraya yeniden bakar, sonra poşete girmek üzere olan kahveyi eline alıp “Bu kalsın,” der. Sözü kısa sürer ama yüzündeki hesap biraz daha uzun kalır. Arkasında bekleyenlerin fark etmediğini umar gibidir. Oysa ben görürüm.
Kahvenin parasını ödeyebilirim. Birkaç saniyelik bir hareket. “Ben alayım,” desem mesele kapanacak belki. Elim neredeyse cebime gider. Sonra dururum.
İnsan bir başkasına yardım ederken neye dokunduğunu her zaman bilemez. Bazen ihtiyacına uzandığını sanır, gururuna dokunur. Adamın eksik kalan parasını tamamlamak kolaydır; ama bunu yaparken onun saklamaya çalıştığı eksikliği herkesin önünde görünür hâle getirmek de mümkündür.
Belki teşekkür eder. Belki utanır. Belki de hiçbir şey olmamış gibi davranır. Hangisinin daha ağır geleceğini bilmiyorum.
İnsan çoğu zaman eksikliğini en çok başkalarının görebileceği yerde hisseder. Yokluk yalnızca sahip olamamak değildir; bazen bunu belli etmemeye çalışmaktır da. Dostoyevski’nin insanlarında rastladığımız o incinmiş gururun bir yanı belki burada saklıdır. İnsan bazen ihtiyacından değil, onurundan kısmaya çalışır.
Adam kahveyi kasanın kenarına bırakır. Ben hiçbir şey söylemem.
Sıra ilerler.
Kasadan çıktıktan sonra onu bir daha görmeyeceğimi bilirim. Ama mesele orada kalmaz. Yol boyunca aynı soru benimle yürür: Ben gerçekten ona yardım etmek mi istedim, yoksa kendimi iyi biri olarak görmek mi?
Cevabını bulamam.
Soru, evimin zilini çalana kadar benimle gelir. Kapı açıldığında dışarıdaki dünya geride kalır ama içimdeki tereddüt kalmaz sanırım; o da benimle içeri girer.
Belki de insan bazen başkasının yoksunluğunda kendi yalnızlığını görür. Yardım edemediği bir yabancının ardından yürürken, kendi benliğine açılmış küçük bir kapının önünde bulur kendini.
Sonra kapı kapanır.
Kahve rafta kalır. Adam kendi yoluna gider. Ben evime girerim.
Ama o gün, kapanan kapının yalnızca evimin kapısı olmadığını düşünürüm.