İnsan bazen iyi kalabilmek uğruna kendinden ne kadar vazgeçtiğini fark etmiyor. Bir başkasının yarasına eğiliyor, anlamaya çalışıyor, mazeretler buluyor; sonra bir gün doğrulduğunda kendi yarasının da uzun zamandır açık olduğunu görüyor.
Belki merhametin en zor tarafı burada başlıyor. Başkasının acısını görmek kolay değil elbette, ama o acının bize yapılan her şeyi açıklamasına izin vermek de başka bir körlük olabilir.
“Birini anlamaya çalışmak, yaptığı her şeyi kabul etmek anlamına gelmeyebilir.”
İnsanların geçmişleri vardır. Çocuklukları, korkuları, eksiklikleri, kendilerince haklı sebepleri… Bunları bilmek öfkemizi azaltabilir. Ama anlamakla katlanmak arasında görünmeyen bir sınır var. İnsan bazen karşısındakini o kadar çok anlamaya çalışıyor ki kendisine yapılanı anlamlandırmayı unutuyor.
Camus’nün Başkaldıran İnsan’ındaki “hayır” biraz da burada anlam kazanıyor. Başkaldıran insan yalnızca reddetmez; “buraya kadar” derken bir sınırın varlığını da hatırlatır. Çünkü bazı hayırlar ötekini dışlamak için değil, insanın kendisini içeride tutabilmesi için söylenir.
Belki mesele daha az merhametli olmak değildir.
Merhametin içine kendimizi de katabilmektir.
Çünkü insan herkesi anlayıp yalnızca kendisini ihmal ediyorsa, bunun hâlâ iyilik olup olmadığını bir yerde sormak gerekir.