İnsan neden misafirliğe gitmeden önce bir miktar gerilir diye düşünüyor bazen.
Yakın bir dostun evi bile olsa.
Saat kaçta gidileceği düşünülür.
Acaba bir şey götürmek gerekir mi diye akıldan geçirilir.
Çok erken gitmek de istenmez, geç kalmak da.
Çünkü ülkemizde misafirlik yalnızca bir ziyaret değildir.
Küçük bir toplumsal törendir.
Kapı açılır açılmaz bir karşılama başlar.
“Ayağına sağlık.”
“Niye zahmet ettin?”
“Bir şey getirmeyecektin.”
Bu cümlelerin çoğu aslında bilgi vermez.
Ama ilişki kurar.
Belki misafirlik biraz da budur.
İnsanların birbirlerine olan mesafeyi nazikçe ayarlama biçimi.
İlginç olan şu:
Bizde misafir aç bırakılmaz.
Tok olduğunu söyleyen insana bile önce çay teklif edilir.
Sonra bir şeyler ikram edilir.
Sonra tekrar sorulur.
Çünkü ikram yalnızca yemek vermek değildir.
“Burada yerin var” demenin başka bir yoludur.
Bu yüzden bazı evlerden ayrılırken insan yalnızca doymuş olmaz.
Kabul edilmiş de hisseder.
Bir de misafirliğin görünmeyen kuralları vardır.
Buzdolabını açmazsın.
Dolapları karıştırmazsın.
Çok rahat davranırsan ayıp olur, çok resmî davranırsan da.
İnsan sürekli küçük bir denge kurar.
Ne tamamen yabancı gibi.
Ne tamamen ev sahibi gibi.
Belki misafirlik denen şey tam da bu aralıkta yaşanır.
Bizim kültürümüzde misafirliğin ilginç taraflarından biri de şudur:
İnsan bazen gitmek ister ama ev sahibi göndermek istemez.
Kapıda başlayan ikinci bir sohbet vardır.
Ayakkabılar giyilir.
Vedalaşılır.
Sonra yeni bir konu açılır.
Beş dakikalık uğurlama yarım saate dönüşebilir.
Çünkü ayrılık bile birden yapılmaz.
İlişkiler yavaş kurulduğu gibi yavaş sonlandırılır.
Belki bu yüzden misafirlik yalnızca bir ev ziyaretinden ibaret değildir.
Bir toplumun insan ilişkilerine nasıl baktığını da gösterir.
Kimi kültürlerde mahremiyet öndedir.
Kimilerinde bireysellik.
Bizde ise uzun yıllar boyunca evin kapısı, ailenin kalbinin uzantısı gibi görülmüştür.
Ve insan bazen bir ülkeyi müzelerinden çok, misafir odalarından tanır.
“Misafir on kısmetle gelir, birini yer dokuzunu bırakır.”
— Anadolu sözü